ضوابط تعیین میزان تسهیلات ، سود و جریمه در تسهیلات مرابحه ضوابط تعیین میزان تسهیلات ، سود و جریمه در تسهیلات مرابحه

الف) تسهیلات مرابحه
مبلغ تسهیلات مرابحه، با توجه به بهای تمام شده کالا به علاوه سود مقرر برای بانک در زمان خرید کالا، تعیین خواهد شد. حداکثر مبلغ تسهیلات قابل پرداخت در سیاست­های اعتباری سالیانه بانک تعیین می گردد .
توضیح: در حال حاضر حداکثر تسهیلات مرابحه قابل پرداخت توسط بانک، معادل 80% قیمت تمام شده کالا یا خدمت می­باشد و مشتری مکلف به تأمین حداقل 20% قیمت نقدی کالا یا خدمت خواهد بود.

ب) سود مرابحه
سود در تسهیلات مرابحه به دو شکل سود فروش کالا و سود تسهیلات محاسبه می شود.

1)سود  فروش کالا: بانک  درصد معینی بر قیمت تمام­شده کالای مورد خریداری اضافه و از مشتری اخذ نماید. قیمت تمام­شده کالا (شامل بهای کالا به ­علاوه سایر هزینه­های قابل قبول مترتب بر خرید کالا یا خدمت از جمله مالیات بر ارزش افزوده) مبنای محاسبه این نوع سود قرار می‌گیرد. توضیح: نرخ سود فروش کالا یا خدمت در سیاست­های اعتباری سالیانه بانک تعیین می­گردد که در حال حاضر نرخ مذکور، معادل 10% قیمت تمام­شده کالا یا خدمت می­باشد
فرمول محاسبه سود فروش کالا:
سود فروش کالا = یا خدمت  قیمت تمام شده کالا × r
r : نرخ سود فروش کالا یا خدمت

توضیح: لازم به ذکر است چنانچه بانک بخشی از قیمت تمام‌شده کالا و خدمات را به عنوان تسهیلات، پرداخت نماید، سود نقدی بر اساس مبلغ تسهیلات پرداختی، محاسبه و اخذ می­گردد.

2) سود تسهیلات مرابحه: در محاسبه سود تسهیلات، مبلغ تسهیلات مرابحه پرداختی، روش و نحوه بازپرداخت تسهیلات و مدت بازپرداخت، ملاک محاسبه سود می باشد. که به  سه صورت سود مرابحه نسیه دفعی و نسیه تدریجی و ترکیبی انجام می شود.
لازم به ذکر است نرخ سود تقسیط تسهیلات مرابحه تابع نرخ سود عقود مبادله­ای اعلامی در سیاست‌های اعتباری سالیانه بانک می­باشد که به طور معمول در بسته سیاستی نظارتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود. در حال حاضر نرخ سود عقد مرابحه 22 درصد می باشد.
توضیح 1: مبلغ سود که درصد معینی از قیمت تمام شده کالا یا خدمت می­باشد، قبل از تنظیم قرارداد مرابحه و ضمن قرارداد باید به اطلاع خریدار کالا برسد. همچنین هر گونه معیاری که برای تعیین مبلغ سود قرار گرفته است، باید به طور شفاف در قرارداد فیمابین مشخص شود.
توضیح 2: مبلغ تسهیلات پرداختی و سود قابل اخذ، باید بر حسب واحد پولی مشخص و مورد توافق طرفین باشد.
به طور کلی محاسبات سود و اقساط تسهیلات مرابحه براساس نحوه بازپرداخت تسهیلات به سه روش ذیل صورت می­پذیرد:
1-2- محاسبه سود مرابحه نسیه دفعی

سود دوران تنفس از ضرب( مبلغ تسهیلات(شامل مبلغ تسهیلات+سود فروش)* نرخ سود سالانه( به درصد)*طول مدت تنفس به روز ) تقسیم بر 36500 یا36600 به دست می آید.
توضیح: چنانچه پرداخت تسهیلات مرابحه در قبال وثیقه غیرمنقول صورت ­پذیرد و یا موضوع تسهیلات، اموال غیرمنقول باشد، بیمه آن براساس سرمایه تسهیلات [120% مبلغ تسهیلات (شامل اصل تسهیلات به علاوه سود فروش) یا ارزش اعیانی، هر کدام کمتر باشد] و برای کل مدت قرارداد محاسبه و به بدهی تسهیلاتی اضافه گردیده، همراه اصل تسهیلات و سود دوران تنفس، از تسهیلات‌گیرنده اخذ می­گردد.

2-2- محاسبه سود مرابحه نسیه اقساطی

بر اساس فرمولهای محاسبه اقساط مندرج در سیستم های شعب انجام می شود.
 توضیح1: تسهيلاتي كه به صورت پلکانی سالانه تقسيط مي‌شوند، داراي دوره پلكاني 12 ماهه مي‎باشند و اقساط ماهيانه هر 12 ماه با ضريب افزايش 5 درصد محاسبه مي‌گردد. مدت بازپرداخت مي‌تواند غير از ضرايب 12 ماه نيز تعيين گردد، مثلاً 11 سال و 7 ماه.
توضیح2: براي محاسبه اقساط، ابتدا قيمت مرابحه نسیه اقساطي تقسيم بر تعداد اقساط (به ماه) شده، سپس اين مبلغ نسبت به 1000 ريال روند به پایین مي‌شود. مابه‌التفاوت مبلغ قسط با قسط روند شده در پايان قرارداد تسويه مي‌گردد.
توضیح3: لازم به ذکر است در مواردی که پرداخت تسهیلات مرابحه در قبال وثیقه غیرمنقول صورت می­پذیرد و یا موضوع تسهیلات، مال غیرمنقول باشد، بیمه آن بر اساس سرمایه تسهیلات [120% مبلغ تسهیلات (شامل اصل تسهیلات به علاوه سود فروش) یا ارزش اعیانی، هرکدام کمتر باشد] و برای کل مدت قرارداد محاسبه و همراه اقساط تسهیلات، اخذ می­گردد.

3-2- محاسبه سود و اقساط در بازپرداخت مرابحه ترکیبی (دفعی و اقساطی)

در این روش بازپرداخت، سود دوران تنفس مطابق با روش مندرج در بند (1-2) محاسبه و بلافاصله پس از اتمام دوران تنفس، به طور نقدی، از مشتری اخذ می­گردد. ضمنا محاسبات مربوط به سود و اقساط تسهیلات، به محض اتمام دوران تنفس، برای مدت تقسیط براساس روش مندرج در بند (2-2) صورت می­پذیرد.
توضیح: در مواردی که پرداخت تسهیلات مرابحه به روش ترکیبی در قبال وثیقه غیرمنقول صورت ­پذیرد و یا موضوع تسهیلات، مال غیرمنقول باشد، حق بیمه آن بر اساس سرمایه تسهیلات [120% مبلغ تسهیلات (شامل اصل تسهیلات به علاوه سود فروش) یا ارزش اعیانی، هرکدام کمتر باشد] و برای کل مدت قرارداد (شامل دوران تنفس و تقسیط) محاسبه، لکن مبلغ مذکور صرفاً طی دوران تقسیط و همراه با اقساط تسهیلات، از تسهیلات­گیرنده        اخذ گردد.

ج) جریمه تسهیلات مرابحه
در تسهیلات مرابحه، تعیین نرخ وجه التزام بر اساس نرخ سود به شرح یاد شده فوق و طبق شرایط ذیل می‌باشد:
الف)وجه التزام، در قراردادهای تسهیلات مرابحه تا مبلغ 000ر000ر500ريال بر مبنای نرخ سود عقود غیرمشارکتی (مبادله‌ای)  به علاوه 6 % محاسبه و اخذ می­گردد.
ب) وجه التزام، در قراردادهای تسهیلات مرابحه از مبلغ 000ر000ر500 ريال و بالاتر بر اساس نرخ سود عقود غیرمشارکتی (مبادله‌ای) و شرایط تصاعدی زیر محاسبه و اخذ می­گردد:
1- در صورتی که از تاریخ سررسید یا تاریخ قطع بازپرداخت مطالبات و یا اقساط بیش از 2 ماه گذشته و از 6 ماه تجاوز ننماید، معادل نرخ سود عقود غیرمشارکتی (مبادله‌ای) به­علاوه 8 %
2- در صورتی که از تاریخ سررسید یا تاریخ قطع بازپرداخت مطالبات و یا اقساط بیش از 6 ماه گذشته و از 9 ماه تجاوز ننماید، معادل نرخ سود عقود غیرمشارکتی (مبادله‌ای) به ­علاوه 10%
3- در صورتی که از تاریخ سررسید یا تاریخ قطع بازپرداخت مطالبات و یا اقساط بیش از 9 ماه گذشته و از 18ماه تجاوز ننماید، معادل نرخ سود عقود غیرمشارکتی (مبادله‌ای) به ­علاوه 12%
4- در صورتی که از تاریخ سررسید یا تاریخ قطع بازپرداخت مطالبات و یا اقساط بیش از 18 ماه سپری شده باشـد، معادل نرخ سود عقود غیرمشارکتی (مبادله ای)  به علاوه 14%
توضیح: لازم به ذکر است در قراردادهای بالای 500 میلیون ریال، تعلق وجه التزام تصاعدی به شرح فوق بر اساس مبلغ مندرج در قرارداد منعقده (شامل اصل و سود تسهیلات) می­باشد.